آیین گِل‌گیران در بیجار تجلی اندوه عاشورا با زبان خاک

به گزارش روابط عمومی سازمان تبلیغات اسلامی، آیین گِل‌گیران از کهن ترین و شاخص ترین جلوه های عزاداری در شهرستان بیجار است که ریشه آن در سنت های دیرینه مذهبی و آیین های بومی منطقه گروس قرار دارد و هر سال در صبح روز عاشورا با حضور گسترده مردم برگزار می شود.

در این آیین، عزاداران از نخستین ساعات صبح عاشورا در نقاط مشخص شهر گرد هم می آیند و با استفاده از گل تهیه شده از خاک نرم و آب، سر، صورت و لباس خود را آغشته می کنند و سپس در قالب دسته های عزاداری در سطح شهر به حرکت در می آیند؛ حضوری که در فرهنگ مردم منطقه، نوعی همدردی جمعی با مصائب اهل بیت علیه السلام و بازنمایی سوگ واقعه کربلا تلقی می شود.

گِل‌ در این آیین تنها یک عنصر طبیعی نیست، بلکه به تعبیر پیرغلامان حسینی، به نشانه فروتنی، اندوه و بازگشت انسان به حقیقت خاکی خود در برابر عظمت مصیبت عاشورا معنا پیدا می کند و همین معنا سبب شده این آیین از سطح یک مراسم ظاهری فراتر رفته و به یک رفتار هویتی در فرهنگ مردم بیجار تبدیل شود.

پیرغلامان و فعالان هیئات مذهبی بیجار معتقدند گِل‌گیران نوعی زبان نمادین برای بیان اندوهی است که در قالب واژه نمی گنجد و همین ویژگی باعث شده این آیین در طول نسل ها بدون تغییر اساسی حفظ شود و به نسل های بعد منتقل گردد.

این مراسم از نظر اجتماعی نیز کارکرد مهمی دارد، و حضور همزمان خانواده ها، جوانان و ریش سفیدان در کنار یکدیگر باعث تقویت همبستگی اجتماعی و استمرار پیوند نسل ها در بستر آیین های مذهبی شده است.

در سال های اخیر، آیین گل گیران علاوه بر جایگاه مذهبی و فرهنگی، مورد توجه پژوهشگران حوزه مردم شناسی و علاقه مندان به آیین های سنتی قرار گرفته و به عنوان یکی از جلوه های خاص سوگواری شیعی در غرب کشور شناخته می شود.

بر اساس روایت های محلی، این آیین در کنار دیگر برنامه های عزاداری محرم در بیجار، از جمله روضه خوانی ها و سینه زنی ها، بخش مهمی از هویت مذهبی و فرهنگی مردم این شهرستان را شکل داده و هر سال با حضور پرشور اقشار مختلف جامعه برگزار می شود.